خوب!!! به سلامتی و از اونجایی که دیگه هیچ سوراخی نمونده بود که جناب آقای احمدی نژاد انگشتی توش فرو نکرده باشن، ایشون تصمیم گرفتن که پس از طرح موفق!!! تحول اقتصادی برنامه های توسعه رو هم متحول کنن. من نظری نمی دم و نقل قول می کنم از روزنامه اعتماد مورخ شنبه، 11 آبان 1387 - شماره 1808.

همکاری موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام با دولت
الگوهای برنامه پنجم اسلامی می شود
 

گروه اقتصادی، مهدی نوروزیان؛ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری دولت نهم با همکاری موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام در حال تبیین «برنامه پنجم توسعه براساس نگرش اسلام» به مدیران و کارشناسان سازمان سابق مدیریت و برنامه ریزی هستند؛ کارشناسانی که سابقه تدوین چهار برنامه توسعه یی را در پرونده خود دارند.دولت بنا دارد برنامه پنجم کشور را که از سال 1389 آغاز می شود براساس الگوی اسلامی تدوین کند. حتی در این راستا منصور برقعی معاون رئیس جمهور در دستوری که هفته پیش صادر کرد مدیران این معاونت را موظف کرد تا دوره های الگوی توسعه اسلامی را بگذرانند. همچنین به این منظور قراردادی با یکی از موسسه ها وابسته به حوزه های علمیه کشور منعقد شده تا کارشناسان سازمان ضمن آشنایی با الگوی توسعه اسلامی بتوانند برنامه پنجم را به گونه یی تدوین کنند که در آن از

به کارگیری الگوها و دستورالعمل های غربی پرهیز شود.در اولین جلسه آموزشی کارشناسان و مدیران سازمان مدیریت که پنجم آبان ماه برگزار شد، عبدالمجید واسطی مدرس حوزه علمیه یافته های پژوهشی موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام را برای حاضران ارائه کرد تا این یافته ها نقشه راه سازمان در تدوین برنامه پنجم توسعه کشور باشد.پروژه «برنامه پنجم توسعه کشوری براساس نگرش اسلام» دارای هفت راهبرد توسعه است که در کنار آن به مدل توسعه، مرکز ثقل این مدل و نقطه شروع هم اشاره شده است.براساس گزارش موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلامی، مدل توسعه بر مبنای نگرش اسلامی، توسعه مهارت محور است. در این گزارش مرکز ثقل مدل، ایجاد مهارت تصمیم گیری شبکه یی در مدیران و مردم و نقطه شروع آن سیستم آموزشی معرفی شده است.در پروژه مشترک موسسه مطالعات راهبردی و معاونت برنامه ریزی دولت نهم اصلاح عنوان «توسعه» اولین درخواست مقدماتی است که از سوی تدوین کنندگان پیش نویس درخواست شده است.در این مطالعه از تصمیم گیران خواسته شده است به جای استفاده از کلمه «توسعه» واژه «تعالی» به کار برده شود و برنامه پنجم توسعه به «برنامه تعالی پنجم کشور» تغییر نام یابد.یکی دیگر از موارد گنجانده شده در این پروژه که با سفارش معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی تهیه شده تبیین هویت توسعه با دیدگاه اسلامی است.در این پروژه «ایجاد فرآیندهای شبکه سیستم های زندگی به طوری که برآیند جریان سیستم ها، تولید انبوه و مستمر رفتار شبکه یی در طول زندگی باشد» به عنوان تعریف توسعه پیشنهاد شده است.این تعریف پس از بررسی آرای اندیشمندان و بزرگانی چون پارسونز، روستو، شومپیتر، تودارو، آمارتیا سن، حسین عظیمی، غلامعباس توسلی و... کشف شده است.در تعریف فوق رفتارهای شبکه یی به رفتارهایی اطلاق می شود که منجر به ارتقای کیفیت زندگی خواهد شد.

برخی پیشنهادها در پیش نویس برنامه توسعه اسلامی؛

? تبدیل برنامه توسعه به برنامه تعالی

? ارتباط با خدا و لمس و احساس ماورای شبکه هستی

? تغییر بازه زمانی برنامه از پنج سال به هفت سال

? ترویج ازدواج موقت به عنوان یک ارزش

? آموزش جنسی به منظور تخلیه هیجانات

? آموزش مهارت غذا خوردن

? کاهش وعده غذایی از سه به دو وعده

? تولید نوشابه سلامت با استفاده از دستور امام رضا(ع)


برای تبیین اصطلاح شبکه یی پنج مولفه شرح داده شده است؛ مطلوبیت های جسمی، فکری و روانی، محیطی، جمعی، پایدار (با میل به سوی ابدیت).در پروژه تدوین برنامه توسعه اسلامی شاخص کیفیت زندگی با استخراج از گزاره دین در شش شاخص و در دو سطح خرد و کلان کشوری و جهانی پیشنهاد شده است. آگاهی، امنیت، سلامتی، درآمد مناسب، ارتباطات موثر و آرامش روحی شش شاخصی هستند که در برنامه پنجم به منظور شاخص های کیفیت زندگی به عنوان مبنای عمل باید مورد ارزیابی قرار گیرند.در این پروژه تمایز اصلی تفکر اسلام با تفکرات دیگر نیز بیان شده است.در مباحث توسعه، مدرنیته، تغییر و تحول، پایداری، بهینه سازی، اسلوب زندگی و... تفکر اسلامی بر مفهوم شبکه یی بودن زندگی با شاخص «ابدیت» متمرکز است. این مفهوم خود را در مدل توسعه پیشنهادی در شاخص «احساس خدا» نشان خواهد داد.
فرضیه های محور توسعه اسلام

پروژه تهیه شده برای معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی پس از بررسی محورهای مختلف ارائه شده در برنامه های توسعه و بررسی گزاره های دین، چهار محور پیشنهاد شده است.ساختار برنامه توسعه در چهار بخش کلان بر مبنای ارتباط با خود، همنوع محیط زیست و خدا طراحی شده است.

در محور چهارم که ارتباط با خدا به عنوان یکی از فروض توسعه در نظر گرفته شده ارتباط با خدا را لمس و احساس ماورا و شبکه هستی عنوان شده است.

شبکه هستی طراحی شده دارای چهار عالم دنیا، برزخ، قیامت و توحید است.

مدل توسعه براساس نگرش اسلامی

مدل توسعه اسلامی پس از بررسی الگوهای هسته یی، ساختارگرا، نئومارکسیسم، نئوکلاسیک، لیبرالی، نئوپوپولیستی و... مدل پیشنهادی با خصوصیت شبکه یی آینده نگار با چتر استراتژی تولید مهارت (مدل توسعه شبکه یی مهارت محور) تعریف شده است.

این پروژه معتقد است توسعه در صورتی محقق می شود که ساختارها و سیستم ها در کشور براساس شاخص های مهارتی تعریف و از سوی انسان ماهر مدیریت شوند.

در برنامه پیشنهادی، چتر راهبردی حاکم بر برنامه توسعه، ایجاد توانایی تولید و تغییر رفتارها است که به اعتقاد تدوین کنندگان آن، از اشکالات و نواقص مکتب رفتارگرایی در تعلیم و تربیت مبرا است.

بازه زمانی برنامه توسعه اسلامی

یکی دیگر از فروض برنامه توسعه اسلامی تغییر بازه زمانی برنامه توسعه پنجم است. در دهه گذشته، برنامه های توسعه همواره در محدوده زمانی پنج ساله تدوین می شد اما تدوین کنندگان پروژه اسلامی شدن برنامه توسعه پنجم، خواستار تدوین برنامه در بازه زمانی هفت ساله شده اند.

به اعتقاد تدوین کنندگان، برنامه ها و مدیریت های چهار یا پنج ساله موجب اتلاف منابع خواهد شد، بنابراین باید دوره های زمانی برنامه به هفت سال افزایش یابد. ظاهراً برنامه توسعه اسلامی نیز بر این نکته تاکید دارد که تغییر مدیریت ها در دوره چهار ساله موجب اتلاف منابع می شود. این نکته در حالی بیان شده که دولت نهم در سه سال گذشته با تغییر پی درپی مدیران موجب تغییر خط مشی دستگاه های اصلی اجرایی در یک دوره سه ساله شده است.

گفته می شود در توجیه افزایش دوره زمانی برنامه از پنج سال به هفت سال از داستان حضرت یوسف بهره برده شده است.

تعبیر خواب از سوی حضرت یوسف و پیشگویی وقوع رونق و قحطی در دو دوره هفت ساله یکی از علل ارائه چنین پیشنهادی است.

مرکز ثقل توسعه

مرکز ثقل برنامه توسعه براساس نگرش اسلام در پروژه پیشنهادی سیستم آموزشی در نظر گرفته شده است. برنامه ریزان اسلامی معتقدند توسعه در صورتی محقق خواهد شد که؛ «هرم پیشنهادی تصمیم گیری در محور سیاست و تصمیم گیری برنامه آموزشی پیشنهادی در محور آموزش را برای تولید مدیران و مجریان آموزشی فعال کند.»

بر اساس یافته های برنامه ریزان این فضا باید در تمامی ساختارها و سیستم های کشوری جریان یابد و تولید نیروی انسانی دارای مهارت های شبکه یی در سیستم کنترل کیفیت ملی (امر به معروف و نهی از منکر) بر کیفیت مهارت ها نظارت داشته باشد.

راهبردهای هفت گانه

براساس فرضیه های فوق در هر یک از محورهای برنامه توسعه براساس نگرش اسلام نهضت راهبرد پیشنهاد شده است. در این راهبردها برخلاف تعریف اصلی راهبرد که «مجموعه حرکت ها و اقدامات اصلی برای دستیابی به اهداف ترسیم شده است تا از این طریق موقعیت های مطلوب حاصل و تهدید های

پیش رو خنثی شود»، شاخص های راهبردهای توسعه جزیی و بدون توجه به این ملاحظات دسته بندی شده است.

راهبرد توسعه در محور سیاست و تصمیم گیری

اولین راهبرد عنوان شده در این پروژه تغییر ساختار تصمیم گیری از تصمیم گیری انتصابی به تصمیم گیری ملی هدف گذاری شده است. بر این اساس دولت باید ظرف مدت یک سال پیشنهاد تغییر ساختار تصمیم گیری در کشور بر پایه مجامع علمی، اصناف و نهادهای رسمی که هر کدام متکفل یکی از نیازهای جامعه هستند قرار داده شود.

بر این اساس وزیران و مدیران دستگاهی باید به گونه یی انتخاب شوند که نماینده صنف تخصصی مربوط به خود باشد.

راهبرد توسعه در محور آموزش

این راهبرد به دنبال تغییر شیوه و محتوای آموزش از انتقال اطلاعات انبوه به توانایی تولید اطلاعات کاربردی است. در توضیح این راهبرد تاکید شده، دولت موظف است ظرف مدت برنامه به تدریج کتاب های آموزشی مقاطع مختلف تحصیلی را براساس نیازها، مشکلات و مسائل موجود و پیش بینی شده در زندگی شبکه یی متصل به ابدیت که از طریق انجمن های علمی مربوطه تعیین می شود در کنار آموزش مهارت های زندگی در اولویت اول و مهارت های شغلی در اولویت دوم قرار دهد.

دولت موظف است ظرف مدت برنامه، به تدریج شاخص های سنجش و ارزیابی آموزشی را به شاخص های مهارتی تبدیل کرده و اعطای مدارک صرف براساس مهارت های افراد صورت گیرد. برنامه تاکید دارد شرط استخدام و کاریابی چه در بدنه دولت و چه در مراکز خصوصی (،؟) فقط احراز مهارت های لازم برای موضوع مربوط است و مدرک تحصیلی نیاز ندارد. هر کسی در هر شرایطی که بتواند از عهده آزمون های مهارتی دستگاه مربوطه برآید استخدام خواهد شد.

در این پیش نویس همچنین پیشنهاد شده دولت موظف شود آموزش را به دو دوره هفت سال تفکیک کند و هفت ساله اول از 7 تا 14 سالگی را براساس ضوابط فوق بازسازی و پشتیبانی خاص کند به طوری که بهترین معلمان و بیشترین بودجه به این دوره اختصاص داشته باشد.

راهبرد توسعه در محور پژوهش

راهبرد اصلی این محور، تغییر فرهنگ پژوهش از عادت به جمع آوری اطلاعات به تلاش تولید و استخراج اطلاعات است.

در توضیح این محور آمده است؛ دولت باید شیوه نامه تحقیقات و کیفیت مراکز تحقیقاتی را بر اساس شاخص ها، بازنگری و اجرایی کند. برخی از این شاخص ها عبارتند از؛ مهارت سوال پردازی، مهارت مدیریت احساس، مهارت عبودیت و...

راهبرد توسعه در مدیریت اجرایی

فرض اصلی، محور تولید و بهینه سازی مدیران است که باید برای اجرایی شدن آن دولت هشت اقدام را در طول برنامه عملیاتی کند.

مدیریت موجود به مدیریتی وحدت گرا، کثرت گرا و مشارکتی باید تغییر کند. دولت باید تیمی کارشناسی تشکیل دهد تا از میان دانش آموزان ابتدایی افراد دارای قابلیت مدیریت و هوشمندی برنامه ریزی و اجرا را شناسایی کرده و به مراکز آموزشی ویژه منتقل کند.

راهبرد توسعه در بخش بهداشت و درمان

این راهبرد شاید یکی از خاص ترین محورهای پیشنهادی توسعه در این بخش باشد. فرض اصلی این بخش تولید و نهادینه کردن استاندارد انسان سالم است. برای این منظور دولت باید آموزش های جنسی لازم که منجر به ایجاد آرامش روحی و تخلیه کامل هیجانات می شود را برای کسانی که در شروع زندگی هستند ارائه دهد. در همین قسمت باید آموزش های لازم برای ایجاد مهارت دستیابی به بهترین وضعیت برای تولید فرزندان سالم و هوشمند ارائه شود. (اصلاح نژاد و بهینه سازی نسل بعد، از نظر تعادل جسمی، روانی، هوشمندی، شجاعت و...)آموزش مهارت پرورش و آموزش نوزاد سالم و خلاق را در متن درسی مدارس برای دختران قرار دهد.آموزش مهارت زندگی با تایید بر مهارت مدیریت احساس از دوره ابتدایی تا آموزش عالی تدوین و اجرایی شود.الگوی تغذیه عمومی نیز از دیگر اموری است که دولت باید در این زمینه دنبال کند و آن را به صورت فرهنگ اشاعه دهد.بر این اساس در طول برنامه باید الگوی تغذیه جاری از سه وعده غذایی به دو وعده غذای صبح و شب اصلاح شود. به جامعه نحوه غذا خوردن مهارت داده شود. این مهارت باید با تاکید بر انتخاب حجم و میزان جویدن غذا باشد.

الگوی برنج خوری بر فرهنگ استفاده از غذا با نان تغییر یابد.

نان جو جایگزین نان گندم در سطح جامعه شود.از مهم ترین مواردی که در این بخش وجود دارد «تولید نوشابه ملی سلامت» است. به گفته طراحان برنامه توسعه اسلامی فرمولاسیون این نوشابه از دستور امام رضا (ع) به مامون استخراج شده است. امام رضا از مامون درخواست یک نوشیدنی طهور (پاک) کرد. ظاهراً با استفاده از این درخواست به زبان مهندسی صنایع غذایی باید در طول برنامه پنجم چنین نوشابه یی تهیه شود. (براساس متن مقدماتی)

الگوی خواب نیز تغییر و الگوی پیشنهادی برنامه باید اشاعه شود. برنامه پیشنهاد داده است الگوی خواب بعد از غروب و بیداری قبل از طلوع ترویج شود.

راهبرد توسعه در محور خانواده

فرض اصلی این راهبرد تبدیل پشتوانه پول از طلا به نیروی انسانی ماهر است. تبدیل ایران به چهارراه تبادل جهانی در تمامی امور و تولید شهرهای میانه از دیگر بخش های این محور است.

در این محور درخواست شده ازدواج موقت به یک فرهنگ پسندیده تبدیل شود.

در کنار آن شاخص هایی برای خانواده مسلمان موفق تبیین شده است. برخی از این شاخص ها حول موضوعاتی چون مهارت و دستیابی به نگرش قانون و فرهنگ خداوند، مهارت بندگی و عبودیت و برقراری احساس حضور خدا در زندگی ترسیم شده است.

آخرین محور هم راهبرد توسعه در محور حقوق، قانون و دادرسی طراحی شده که به آموزش قانون در مدارس و ترویج فرهنگ قراردادنویسی (برای اجاره خانه، خرید و فروش ملک و...) اختصاص دارد.

در مجموع در حالی که در تدوین برنامه پنجم قرار بود با توجه به اهداف چشم انداز و در ادامه برنامه چهارم که به رشد اقتصاد دانایی محور اختصاص داشت به تثبیت مبانی رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی بپردازد، الگوی برنامه توسعه پنجم با رویکرد اسلامی بدون عنایت به این اهداف قرار است، کارشناسان سازمان مدیریت و برنامه ریزی را حول محورهایی آموزش دهد که در حوزه های گفته شده باید کشور را به سرمنزل مقصود برسانند. این در حالی است که چشم انداز رسیدن به جایگاه اول منطقه یی در تمامی ابعاد را تعقیب می کنند و به هیچ وجه به امور نگاه تک بعدی نداشته است، اما معاونت برنامه ریزی با تاسیس دفتر اسلامی که پیش نویس مبانی آن برای کارشناسان در مرحله تصمیم قرار دارد معتقد است اگر این الگو در ذهن مدیران به صورت باور عمیق درنیاید دچار قصور شده اند.